FIITAMIINO MUHIIM U AH MINDHICIRKA IYO HABDHISKA DHEEFSHIIDKA.

-

 Fiitamiinnada iyo macdanta qaarkood waxay door muhiim ah ka ciyaaraan caafimaadka dheefshiidka, shaqada mindhicirka, iyo nuugista nafaqooyinka.




Fiitamiinnada ku habboon dheefshiidka

1. Vitamin B1 (Thiamine)

Faa'iidooyinka:

  • Ka caawiya jirka inuu cuntada u beddelo tamar.
  • Taageera shaqada murqaha mindhicirka.
  • Hagaajiya shaqada habdhiska dareemayaasha ee xakameeya dheefshiidka.

Ilaha laga helo:

  • Digirta
  • Lawska
  • Hilibka
  • Badarka aan la sifayn.


2. Vitamin B6

Faa'iidooyinka:

  • Ka qayb qaata dheefshiidka borotiinka.
  • Taageera dheefshiidka iyo dheellitirka dheef-shiid kiimikaadka.

Ilaha laga helo:

  • Muuska
  • Digaagga
  • Kalluunka
  • Baradhada


3. Vitamin B12

Faa'iidooyinka:

  • Muhiim u ah samayska unugyada dhiigga cas.
  • Waxay ku tiirsan tahay calool caafimaad qabta si si fiican loo nuugo.
  • Yaraanteedu waxay keeni kartaa daal iyo nafaqo-xumo.

Ilaha laga helo:

  • Hilibka
  • Kalluunka
  • Ukunta
  • Caanaha


4. Vitamin C

Faa'iidooyinka:

  • Waxay taageertaa bogsashada xuubka mindhicirka.
  • Waxay kordhisaa nuugista birta.
  • Waa antioxidant difaaca unugyada.

Ilaha laga helo:

  • Liinta
  • Liin macaanta
  • Yaanyada
  • Basbaaska

5. Vitamin D

Faa'iidooyinka:

  • Waxay taageertaa difaaca jirka iyo caafimaadka mindhicirka.
  • Waxay ka caawisaa nuugista kaalshiyamka.
  • Heerarka ku filan waxay la xiriiraan caafimaad wanaagsan oo mindhicir.

Ilaha laga helo:

  • Qorraxda
  • Kalluunka dufanka leh
  • Ukunta

6. Vitamin A

Faa'iidooyinka:

  • Ilaalinta xuubka gudaha ee mindhicirka.
  • Xoojinta difaaca jirka.
  • Taageeridda caafimaadka unugyada dheefshiidka.

Ilaha laga helo:

  • Karootada
  • Baradhada macaan
  • Beerka
  • Isbinaajka

Macdanta muhiimka u ah dheefshiidka

  • Magnesium – Waxay taageertaa dhaqdhaqaaqa caadiga ah ee mindhicirka, waxayna yareyn kartaa calool-fadhiga dadka qaarkood.
  • Zinc – Waxay ka qayb qaadataa bogsashada xuubka mindhicirka iyo difaaca jirka.
  • Iron – Waxay muhiim u tahay samayska dhiigga, inkastoo kaabisteedu dadka qaarkood ay keeni karto calool-fadhi ama calool-xanuun.

Talooyin lagu xoojinayo dheefshiidka

  • Cun cunto hodan ku ah fiber (khudaar, miro, iyo badar aan la sifayn).
  • Cab biyo ku filan maalin kasta.
  • Cun cuntooyin ay ku jiraan probiotics (sida caano fadhi nool) iyo prebiotics (sida toon, basal, iyo moos aan si buuxda u bislaan).
  • Samee jimicsi joogto ah.
  • Ka fogow cuntooyinka dufanka badan iyo kuwa aad loo warshadeeyey.

Xusuusin: Dadka badankoodu waxay fiitamiinnadan ka heli karaan cunto isku dheellitiran. Kaabis (supplements) waa in la qaataa oo keliya marka loo baahdo ama uu kugula taliyo xirfadle caafimaad, maadaama qaarkood ay waxyeello yeelan karaan haddii si xad-dhaaf ah loo isticmaalo.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

CALAAMADAHA KHATARTA AH EE FAALIIGA.

-
Image
 Faaliggu waa xanuun khatar ku ah badqabka caafimaad ee maskaxda. Faaliggu waxa uu dhacaa marka maskaxdu ay dhiiggu uu ka xidhmo  80%   oo ah in ay xinjir ay xidho , 13%  uu xidid furmo oo maskaxdu wada dhiig ay noqoto. Faaliggy waa xanuun jiitama,saameyn aad u balaadhanna qofka kaga taga sida  in xubnayaasha muhiim ka ah ay shaqada gabaan ,in qofku  uu noqdo qof dhul jiif ah oo ay kusoo degdegaan dhamaan xanuunada khatarta ah sida xinjir xidha wadnaha iyo sanbabada. Todobaad ka hor  inta aanu qofku uu faalig ku dhufan calaamadahan ayuu yeeshaa:-  -  Awood la'aan xubnayaasha ah   -  Kabyuuyo dhinac ah.  - Aragtida qofka oo haydh haydh saarmo. - Qofka oo ay ku adkato in uu socdo. - Diidid iyo qofka isku dheeli tirmi waaya. Calaamadaha qofka marka faaliigu u ku dhaco lagu arko waxa ka mid ah :- - Hadalka qofka oo la fahmi waayo. - Dhinac oo  shaqada gaba lug iy gacan . - Gariir aan kale joogsi lahayn. - Gacan iyo l...
Read more

MAXAA DHAAWICI KARA CAAFIMAADKA KELYAHA.

-
Image
Heerka shaqo ee kelyaha (renal function) waxaa saameyn kara dhowr qodob.  1. Cudurada Kelyaha Chronic Kidney Disease (CKD): Xaalad joogto ah oo sababi karta hoos u dhac ku yimaada shaqada kelyaha. Acute Kidney Injury (AKI): Dhaawac degdeg ah oo kelyaha keena hoos u dhac ku yimaada shaqada. 2. Diabetes Diabetes Mellitus: Heerarka sare ee sonkorta dhiigga waxay dhaawici karaan unugyada kelyaha, sababi kara CKD. 3. Cadaadiska Dhiigga Hypertension: Cadaadiska dhiigga oo sarreeya wuxuu keeni karaa dhaawac kelyaha ah. 4. Cuntada Dhaawacyo Cuntada: Cuntooyinka hodanka ku ah sodium ama protein sare waxay saameyn karaan shaqada kelyaha. 5. Dawooyinka Dawooyinka Nephrotoxic: Dawooyinka sida non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs), antibiotics, iyo qaar ka mid ah daawooyinka chemotherapy waxay dhaawici karaan kelyaha. 6. Cudurada Kale Cudurada Autoimmune: Cudurada sida lupus erythematosus systemic (SLE) iyo vasculitis waxay saameyn karaan shaqada kelyaha....
Read more

CARUURTA IYO IRON-TA DHIIGA OO KU YARAATA.

-
Image
Iron ta dhiiga oo yaraataa waxa ay ilmaha ku keentaa samayn,koritaanka oo hoos udhaca,waxa ay ilmaha ku keentaa dhiig la'aan. Iron waa nafaqo taas oo uu ilmuhu uu ubaahan yahay si uu :     - Ukoro.    - Maskax-ahaan horumaro garaadkiisu. Maxay muhiim ugu tahay ilmaha IRON-TU? Iron tu waxa ay ka caawisaa oxygen in ay kadhaqaaqdo sanbabada una gaadho jidhka inta kale. Muruqyada iron waxa ay ka caawisaa in oxygen-ta in ay isticmaalaan sidoo kale ay kaydsadaan , si muruqyadu ay u koraan uweynaadaan. Ilmaha aan IRON ku filan helin waa mid muruqyo aan awood lahayn leh,taas waxa ay ku hogaaminaysaa dhiig la'aan. Xaddi intee oo iron ah ayuu ilmuhu uu u baahan yahay? Ilmuhu waxa uu dhashaa iyada oo iron tu ku kaydsan tahay jidhkiisa.cuntada iyo fiitamiinada uu helayo waxa ay unoqonaysaa shiidaal si uu degdeg ugu koro sidoo kale heerarka da' ahan jidh ahaan u kale gudbo. Age group Recommended amount of iron a day 7 - 12 months 11 mg 1 - 3 years 7 mg 4 - 8 years 10 mg 9 - 13 ye...
Read more