VITAMIN D YARAANSHIYIHIISA IYO XAALADAHA KA DHASHA.

-








Yaraanshaha Vitamin D wuxuu sababi karaa ama kordhin karaa halista cudurro iyo dhibaatooyin caafimaad oo kala duwan, maadaama Vitamin D uu muhiim u yahay nuugista kaalshiyamka, caafimaadka lafaha, murqaha, iyo difaaca jirka.

Xanuunnada lala xidhiidhiyo yaraanshaha Vitamin D

1. Jilicsanaanta lafaha (Rickets)

  • Waxay ku dhacdaa carruurta.
  • Lafaha ayaa jilca oo qallooca.
  • Carruurtu waxay dib uga dhacaan koritaanka.

2. Jilicsanaanta lafaha dadka waaweyn (Osteomalacia)

  • Waxay ku dhacdaa dadka waaweyn.
  • Waxay keentaa:
    • Xanuun lafaha ah.
    • Murqo daciifnimo.
    • Socod adag.

3. Lafo-beel (Osteoporosis)

  • Cufnaanta lafaha ayaa yaraata.
  • Halista jabku way korodhaa, gaar ahaan miskaha, laf-dhabarka, iyo curcurka.

4. Murqo daciifnimo

  • Murqaha oo tabar yaraada.
  • Dheelitir la'aan.
  • Dhicitaanno badan, gaar ahaan dadka waayeelka ah.

5. Difaaca jirka oo daciifa

  • Waxaa kordhi kara:
    • Hargabka.
    • Caabuqyada neef-mareenka.
    • Caabuqyada soo noqnoqda.

6. Daal joogto ah

  • Dad badan waxay dareemaan:
    • Tamar yari.
    • Daal aan sababtiisa la garanayn.

7. Murugo iyo niyad-jab

  • Heerarka hoose ee Vitamin D waxaa lala xiriiriyay:
    • Murugo.
    • Niyad-jab.
    • Isbeddel niyadeed (inkastoo uusan noqon sababta keliya).

8. Bogsashada nabarrada oo gaabis noqota

  • Nabarradu waxay qaadan karaan waqti dheer inay bogsadaan.

9. Timaha oo daata

  • Dadka qaar waxay la kulmaan timo-daadasho, inkastoo ay jiri karaan sababo kale oo badan.

Calaamadaha yaraanshaha Vitamin D

  • Daal joogto ah.
  • Lafo xanuun.
  • Murqo xanuun ama daciifnimo.
  • Dhabar xanuun.
  • Jab fudud oo lafaha ah.
  • Caabuqyo soo noqnoqda.
  • Murugo ama niyad-jab.

Dadka halista ugu jira

  • Dadka aan qorraxda ku filan helin.
  • Dadka waayeelka ah.
  • Haweenka uurka leh iyo kuwa nuujinaya.
  • Carruurta.
  • Dadka cayilan.
  • Dadka qaba cudurrada mindhicirka ee yareeya nuugista nafaqooyinka.
  • Dadka qaba cudurrada beerka ama kelyaha.

Sida looga hortago

  • In si joogto ah loo helo qorraxda (10–30 daqiiqo dhowr jeer usbuucii, iyadoo ku xiran midabka maqaarka iyo deegaanka).
  • Cunista cuntooyinka hodanka ku ah Vitamin D sida:
    • Kalluunka dufanka leh (salmon, sardines, tuna).
    • Ukunta.
    • Caanaha iyo cuntooyinka lagu daray Vitamin D.
    • Beerka kalluunka.
  • Qaadashada kaabista (supplements) marka uu dhakhtar kugula taliyo.
  • Samaynta baaritaanka dhiigga haddii lagu tuhmo yaraansho.

Fiiro gaar ah: Calaamadaha oo keliya laguma xaqiijin karo yaraanshaha Vitamin D. Baaritaanka dhiigga ee 25-hydroxy Vitamin D (25(OH)D) ayaa ah habka ugu wanaagsan ee lagu ogaan karo heerka Vitamin D, waxaana habboon in la sameeyo ka hor inta aan la bilaabin qiyaaso sare oo kaab

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

CALAAMADAHA KHATARTA AH EE FAALIIGA.

-
Image
 Faaliggu waa xanuun khatar ku ah badqabka caafimaad ee maskaxda. Faaliggu waxa uu dhacaa marka maskaxdu ay dhiiggu uu ka xidhmo  80%   oo ah in ay xinjir ay xidho , 13%  uu xidid furmo oo maskaxdu wada dhiig ay noqoto. Faaliggy waa xanuun jiitama,saameyn aad u balaadhanna qofka kaga taga sida  in xubnayaasha muhiim ka ah ay shaqada gabaan ,in qofku  uu noqdo qof dhul jiif ah oo ay kusoo degdegaan dhamaan xanuunada khatarta ah sida xinjir xidha wadnaha iyo sanbabada. Todobaad ka hor  inta aanu qofku uu faalig ku dhufan calaamadahan ayuu yeeshaa:-  -  Awood la'aan xubnayaasha ah   -  Kabyuuyo dhinac ah.  - Aragtida qofka oo haydh haydh saarmo. - Qofka oo ay ku adkato in uu socdo. - Diidid iyo qofka isku dheeli tirmi waaya. Calaamadaha qofka marka faaliigu u ku dhaco lagu arko waxa ka mid ah :- - Hadalka qofka oo la fahmi waayo. - Dhinac oo  shaqada gaba lug iy gacan . - Gariir aan kale joogsi lahayn. - Gacan iyo l...
Read more

MAXAA DHAAWICI KARA CAAFIMAADKA KELYAHA.

-
Image
Heerka shaqo ee kelyaha (renal function) waxaa saameyn kara dhowr qodob.  1. Cudurada Kelyaha Chronic Kidney Disease (CKD): Xaalad joogto ah oo sababi karta hoos u dhac ku yimaada shaqada kelyaha. Acute Kidney Injury (AKI): Dhaawac degdeg ah oo kelyaha keena hoos u dhac ku yimaada shaqada. 2. Diabetes Diabetes Mellitus: Heerarka sare ee sonkorta dhiigga waxay dhaawici karaan unugyada kelyaha, sababi kara CKD. 3. Cadaadiska Dhiigga Hypertension: Cadaadiska dhiigga oo sarreeya wuxuu keeni karaa dhaawac kelyaha ah. 4. Cuntada Dhaawacyo Cuntada: Cuntooyinka hodanka ku ah sodium ama protein sare waxay saameyn karaan shaqada kelyaha. 5. Dawooyinka Dawooyinka Nephrotoxic: Dawooyinka sida non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs), antibiotics, iyo qaar ka mid ah daawooyinka chemotherapy waxay dhaawici karaan kelyaha. 6. Cudurada Kale Cudurada Autoimmune: Cudurada sida lupus erythematosus systemic (SLE) iyo vasculitis waxay saameyn karaan shaqada kelyaha....
Read more

CARUURTA IYO IRON-TA DHIIGA OO KU YARAATA.

-
Image
Iron ta dhiiga oo yaraataa waxa ay ilmaha ku keentaa samayn,koritaanka oo hoos udhaca,waxa ay ilmaha ku keentaa dhiig la'aan. Iron waa nafaqo taas oo uu ilmuhu uu ubaahan yahay si uu :     - Ukoro.    - Maskax-ahaan horumaro garaadkiisu. Maxay muhiim ugu tahay ilmaha IRON-TU? Iron tu waxa ay ka caawisaa oxygen in ay kadhaqaaqdo sanbabada una gaadho jidhka inta kale. Muruqyada iron waxa ay ka caawisaa in oxygen-ta in ay isticmaalaan sidoo kale ay kaydsadaan , si muruqyadu ay u koraan uweynaadaan. Ilmaha aan IRON ku filan helin waa mid muruqyo aan awood lahayn leh,taas waxa ay ku hogaaminaysaa dhiig la'aan. Xaddi intee oo iron ah ayuu ilmuhu uu u baahan yahay? Ilmuhu waxa uu dhashaa iyada oo iron tu ku kaydsan tahay jidhkiisa.cuntada iyo fiitamiinada uu helayo waxa ay unoqonaysaa shiidaal si uu degdeg ugu koro sidoo kale heerarka da' ahan jidh ahaan u kale gudbo. Age group Recommended amount of iron a day 7 - 12 months 11 mg 1 - 3 years 7 mg 4 - 8 years 10 mg 9 - 13 ye...
Read more