INAAD SUBAGA DHIIGA AAD EEGTO MAXAY MUHIIM U TAHAY?

-






 Hubinta subagga dhiigga  waa arrin aad muhiim u ah si loo ilaaliyo caafimaadka guud ee jidhka, gaar ahaan wadnaha iyo xididdada dhiigga. Sababta ugu weyn ee loo hubiyo waa in heerka sare ee subagga dhiiggu (LDL) uu ku dhici karo qofka isagoon lahayn wax calaamado ah ilaa xaaladdu ka sii darto.


  • Kahortagga Xanuunada Wadnaha iyo Xididdada: Subagga dhiigga oo sarreeya (gaar ahaan LDL ama "subagga xun") wuxuu ku ururaa darbiyada halbowlayaasha, taasoo keenta in ay adkaadaan ama xirmaan. Tani waxay u horseedi kartaa wadne xanuun (heart attack) ama istaroog (stroke).
  • Ogaanshaha Xaaladda Adigoo aan Calaamado dareemayn: Dad badan ma ogaadaan inay qabaan kolestarool sare sababtoo ah ma keeno wax calaamado ah. Baaritaanka dhiigga ayaa ah habka kaliya ee lagu ogaan karo.
  • La socodka Halbowlayaasha: Waxaa muhiim ah in la hubiyo heerka HDL (subagga wanaagsan) oo nadiifiya halbowlayaasha iyo LDL (subagga xun) oo keena xannibaadda.
  • Hagidda Nolosha iyo Cuntada: Markaad ogaato heerka subaggaaga, waxaad qaadi kartaa tillaabooyin aad ku yareyn karto, sida:
    • Beddelidda qaabka cuntada (yareynta cuntooyinka shiilan iyo dufanka leh).
    • Jimicsi joogto ah.
    • Isticmaalka dawooyin haddii uu dhakhtarku kuu qoro.
  • Khatarta la xidhiidha da'da iyo hidda-sidaha: Dadka qaba xanuunada sida sonkorowga, dhiig-karka, ama kuwa qoyskooda laga helo xanuunada wadnaha, waa inay si joogto ah u hubiyaan heerka subagga dhiiga.
Goorma ayaa la hubiyaa?
  • Dadka waaweyn: Waxaa lagu talinayaa in la hubiyo 4-6 sanadiiba mar haddii aysan jirin khatar weyn, laakiin haddii khatar jirto (sida sigaar cabbista, miisaan culus, ama qoyska oo uu ku dhacay wadne xanuun), waa in la hubiyo marar badan.
  • Carruurta: Waxaa la talinayaa in la hubiyo inta u dhaxaysa 9-11 sano, iyo mar kale da'da 17-21 sano.

Faaiidooyinka aad heli doonto shaybaadhkan kadib waxa ka mid ah:-

  • In aad la socotid khatarta kusoo wajahan beerkaaga,wadnaha iyo xididada halbowlaha ah.
  • Xilli hore in aad bedeshid qaab nololeedkaaga sida cuntada,jimicsiga,hurdada iwm.
  • In aad u baahantahay miisaan lumis iyo inkale.
  • Talo joogto ah oo la xidhiidha subagga iyo hababka aad u maamulaysid/ula tacaalaysid.

@Caafimaadka.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

CALAAMADAHA KHATARTA AH EE FAALIIGA.

-
Image
 Faaliggu waa xanuun khatar ku ah badqabka caafimaad ee maskaxda. Faaliggu waxa uu dhacaa marka maskaxdu ay dhiiggu uu ka xidhmo  80%   oo ah in ay xinjir ay xidho , 13%  uu xidid furmo oo maskaxdu wada dhiig ay noqoto. Faaliggy waa xanuun jiitama,saameyn aad u balaadhanna qofka kaga taga sida  in xubnayaasha muhiim ka ah ay shaqada gabaan ,in qofku  uu noqdo qof dhul jiif ah oo ay kusoo degdegaan dhamaan xanuunada khatarta ah sida xinjir xidha wadnaha iyo sanbabada. Todobaad ka hor  inta aanu qofku uu faalig ku dhufan calaamadahan ayuu yeeshaa:-  -  Awood la'aan xubnayaasha ah   -  Kabyuuyo dhinac ah.  - Aragtida qofka oo haydh haydh saarmo. - Qofka oo ay ku adkato in uu socdo. - Diidid iyo qofka isku dheeli tirmi waaya. Calaamadaha qofka marka faaliigu u ku dhaco lagu arko waxa ka mid ah :- - Hadalka qofka oo la fahmi waayo. - Dhinac oo  shaqada gaba lug iy gacan . - Gariir aan kale joogsi lahayn. - Gacan iyo l...
Read more

MAXAA DHAAWICI KARA CAAFIMAADKA KELYAHA.

-
Image
Heerka shaqo ee kelyaha (renal function) waxaa saameyn kara dhowr qodob.  1. Cudurada Kelyaha Chronic Kidney Disease (CKD): Xaalad joogto ah oo sababi karta hoos u dhac ku yimaada shaqada kelyaha. Acute Kidney Injury (AKI): Dhaawac degdeg ah oo kelyaha keena hoos u dhac ku yimaada shaqada. 2. Diabetes Diabetes Mellitus: Heerarka sare ee sonkorta dhiigga waxay dhaawici karaan unugyada kelyaha, sababi kara CKD. 3. Cadaadiska Dhiigga Hypertension: Cadaadiska dhiigga oo sarreeya wuxuu keeni karaa dhaawac kelyaha ah. 4. Cuntada Dhaawacyo Cuntada: Cuntooyinka hodanka ku ah sodium ama protein sare waxay saameyn karaan shaqada kelyaha. 5. Dawooyinka Dawooyinka Nephrotoxic: Dawooyinka sida non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs), antibiotics, iyo qaar ka mid ah daawooyinka chemotherapy waxay dhaawici karaan kelyaha. 6. Cudurada Kale Cudurada Autoimmune: Cudurada sida lupus erythematosus systemic (SLE) iyo vasculitis waxay saameyn karaan shaqada kelyaha....
Read more

CARUURTA IYO IRON-TA DHIIGA OO KU YARAATA.

-
Image
Iron ta dhiiga oo yaraataa waxa ay ilmaha ku keentaa samayn,koritaanka oo hoos udhaca,waxa ay ilmaha ku keentaa dhiig la'aan. Iron waa nafaqo taas oo uu ilmuhu uu ubaahan yahay si uu :     - Ukoro.    - Maskax-ahaan horumaro garaadkiisu. Maxay muhiim ugu tahay ilmaha IRON-TU? Iron tu waxa ay ka caawisaa oxygen in ay kadhaqaaqdo sanbabada una gaadho jidhka inta kale. Muruqyada iron waxa ay ka caawisaa in oxygen-ta in ay isticmaalaan sidoo kale ay kaydsadaan , si muruqyadu ay u koraan uweynaadaan. Ilmaha aan IRON ku filan helin waa mid muruqyo aan awood lahayn leh,taas waxa ay ku hogaaminaysaa dhiig la'aan. Xaddi intee oo iron ah ayuu ilmuhu uu u baahan yahay? Ilmuhu waxa uu dhashaa iyada oo iron tu ku kaydsan tahay jidhkiisa.cuntada iyo fiitamiinada uu helayo waxa ay unoqonaysaa shiidaal si uu degdeg ugu koro sidoo kale heerarka da' ahan jidh ahaan u kale gudbo. Age group Recommended amount of iron a day 7 - 12 months 11 mg 1 - 3 years 7 mg 4 - 8 years 10 mg 9 - 13 ye...
Read more