Xidhiidhka ka dhexeeya caadka indhaha iyo xanuunka macaanka.

 

Xidhiidhka ka dhexeeya caadka indhaha (cataract) iyo xanuunka macaanka (diabetes) waa mid qoto dheer, maadaama sonkorowgu uu yahay mid ka mid ah sababaha ugu waaweyn ee keena inuu caadku si degdeg ah u samaysmo.

Waa kuwan qodobbada muhiimka ah ee sharraxaya xidhiidhkaas:

• Samayska Caadka oo Soo Degdega: Dadka qaba xanuunka macaanka waxay ugu yaraan laba goor ka khatar badanyihiin dadka kale inuu caad ku dhasho, badanaana wuxuu ku dhacaa iyagoo da' yar.
• Heerka Sonkorta Dhiigga: Marka ay sonkortu ku badato dhiigga, waxay saamaysaa dheecaanada indhaha ku jira, taas oo keenta in lens-ka ishu uu bararo ama uu isbeddel ku yimaado borotiinnada ku jira, taas oo dhalisa caad (indho-beesha oo caddaata).
• Aragga oo Isbeddela (Arag-xumo): Calaamadaha hore ee xanuunka macaanka waxaa ka mid ah aragga oo noqda mid caad saaranyahay ama "shuraafi" ah, taas oo ka dhalata isbeddelka cadaadiska dheecaanka isha.
• Dhibaatooyinka Kale ee Indhaha: Marka laga soo tago caadka, macaanku wuxuu kaloo keenaa Diabetic Retinopathy (dhaawaca xididdada dhiigga ee indhaha) iyo Glaucoma (cadaadiska isha oo kordha), kuwaas oo haddii aan la daweyn horseedi kara indho-beelaad dhammaystiran.

Siyaabaha ugu waaweyn ee qofka macaanka leh uga hortagi karo caadka indhaha waxa ka mid ah.

1. Xakamaynta Heerka Sonkorta Dhiigga

Tani waa tallaabada ugu muhiimsan, maadaama sonkorta badan ay keento in lens-ka ishu uu bararo ama ay isbeddelaan borotiinnada ku jira.

• Hadafka HbA1c: Isku day inaad heerka sonkortaada muddada dheer (HbA1c) ku hayso inta u dhaxaysa 6% ilaa 7%.
• Saamaynta: Haddii aad HbA1c hoos ugu dhigto 1%, waxaad yareyn kartaa khatarta caadka ilaa 19%..
• 2. Baadhitaanka Indhaha oo Joogto ah
  • Baadhitaan Sannadle ah: Samee baadhitaan indhaha ah oo dhammaystiran (dilated eye exam) ugu yaraan sannadkii hal mar si goor hore loogu ogaado isbeddel kasta.
  • Degdeg u Tag Dhakhtarka: Haddii aad isku aragto aragga oo caad saaranyahay, aragga habeenkii oo xumaada, ama midabada oo kugu khafiifa.
  3. Ilaalinta Indhaha iyo Hab-nololeedka

  • Xidhashada Muraayadaha Qorraxda: Ka ilaali indhahaaga falaadhaha UV-ga adiga oo xidhanaya muraayadaha qorraxda marka aad dibadda joogto, maadaama iftiinka qorraxdu uu soo dedejiyo caadka.
  • Joojinta Sigaarka: Sigaar-cabista waxay kordhisaa cadaadiska oksaydhka (oxidative stress) ee isha, taas oo keenta in caadku si dhakhso ah u samaysmo.
  • Xakamaynta Dhiig-karka iyo Kolesteroolka: Labadan arrimood waxay door ka ciyaaraan caafimaadka guud ee xididdada indhaha.

  4. Nafaqada iyo Cuntada

  Cunista cuntooyinka qani ku ah antioxidants-ka waxay caawisaa ilaalinta muraayadda isha.

• • Khudaarta Cagaaran: Sida kabsar-caleenta ama spinash-ka oo leh nafaqooyinka lutein iyo zeaxanthin.
  • Fiitamiinada C iyo E: Waxaad ka heli kartaa liinta, strawberries-ka, iyo lowska.
  • Kalluunka (Omega-3): Kalluunka sida salmon-ka wuxuu caawiyaa caafimaadka indhaha.

In kasta oo aan caadka indhaha si dhammaystiran looga hortagi karin dadka qaar, tallaabooyinkan waxay si weyn u daahiyaan soo bixitaankiisa waxayna ilaaliyaan tayada araggaaga.

Talo muhiim ah: Haddii aad isku aragto aragga oo ku xumaada ama caad kugu dhasho, waxaa lagula talinayaa inaad u tagto dhakhtar indhaha ah si baadhitaan loogu sameeyo. Sidoo kale, xakamaynta heerka sonkorta dhiigga ayaa ah habka ugu wanaagsan ee looga hortagi karo ama looga dib dhigi karo dhibaatooyinkaas.

@ caafimaadka.net