Caabuqa marburg virus.

 

Xanuunka Marburg Virus Disease (MVD) waa cudur halis ah, oo inta badan dilaa ah, kaas oo ka mid ah qandhooyinka dhiig-baxa fayraska (viral hemorrhagic fevers), waxaana sababa fayraska Marburg. Wuxuu isku qoys yahay fayraska keena cudurka Ebola. 

Calaamadaha Lagu Garto.

Cudurku wuxuu si kedis ah u bilaabmaa, waxaana ka mid ah calaamadahan soo socda:

• Qandho aad u badan.
• Madax xanuun daran.
• Dareen guud oo lallabo iyo itaal-darro.
• Shuban biyo badan iyo calool xanuun (wuxuu bilaaban karaa maalinta saddexaad)
• Matag.
• Dhiig-bax daran, kaas oo ka soo bixi kara meelo badan oo jirka ah (wuxuu soo bixi karaa inta u dhaxaysa maalinta shanaad ilaa toddobaad).
• Dadka xaaladoodu daran tahay waxaa inta badan ku dhaca shoog iyo dhiig-bax badan, taas oo keenta dhimasho inta u dhaxaysa maalinta sideedaad iyo sagaalaad ee calaamadaha ugu horreeya.

Siddee loo Kala Qaadaa?

Fayrasku wuxuu asal ahaan ka yimaadaa fiidmeerta (Egyptian rousette bat). U gudbida aadanaha iyo kala qaadista dadka dhexdooda waxay u dhacdaa sidan: 

• Xayawaanka una gudba aadanaha: Taabashada ama la macaamilka dhiigga, dheecaannada jirka, ama unugyada xayawaanka duurjoogta ah ee buka ama dhintay (sida daanyeerka iyo fiidmeerta).
• Qof una gudba qof kale: Kala qaadista aadanaha dhexdooda waxay dhacdaa marka si toos ah loo taabto dhiigga, dheecaannada jirka (sida candhuufta, kaadida, saxarada, shahwada), ama unugyada qofka cudurka qaba. Qalabka wasakhaysan sida cirbadaha ama dharka bukaanka ayaa sidoo kale gudbin kara cudurka.

Dhaqamada aaska: Taabashada meydka inta lagu jiro dhaqamada aaska qaarkood waxay sidoo kale gacan ka geysataa faafitaanka fayraska.

Daaweynta iyo Ka Hortagga.

Hadda, ma jiraan daawo gaar ah oo la ansixiyay ama tallaal loogu talagalay Marburg Virus. Daaweyntu waxay inta badan ku salaysan tahay daryeelka caawinta ah (supportive care), oo ay ku jiraan:

• Biyo siinta bukaanka iyadoo la siinayo cabbitaanno afka ah ama kuwa xididada la mariyo (IV fluids) si looga hortago fuuqbax.
• Maareynta calaamadaha gaarka ah ee soo baxa.
• Daryeelka degdegga ah wuxuu hagaajin karaa fursadaha badbaadada. 

Ka-hortagga ugu muhiimsan waa in laga fogaado la xiriirka dhiigga iyo dheecaannada jirka ee dadka qaba cudurka, iyo in la isticmaalo qalabka ilaalinta shakhsi ahaaneed ee habboon marka la daryeelayo bukaannada. 

Macluumaad dheeraad ah oo ku saabsan xanuunkan waxaad ka heli kartaa Hay'adda Caafimaadka Adduunka (WHO) ama Xarumaha Xakamaynta iyo Ka-hortagga Cudurrada Mareykanka (CDC).