Afka iyo fiitamiinada.

 

Fiitamiinada ugu wanaagsan ee caafimaadka ciridka iyo ilkaha ayaa kala ah: Fitamiin C, Fitamiin D, Calcium, Fitamiin A, iyo Fitamiin K. Nafaqooyinkan ayaa si wadajir ah u shaqeeya si ay u ilaaliyaan xoogga iyo caafimaadka afkaaga. 

Muhiimada Fiitamiinada.

• Fitamiin C: Waa lagama maarmaan si unugyada isku xira (connective tissues) ee ciridkaagu ay u ahaadaan kuwo caafimaad qaba oo xooggan, kuwaas oo ilkahaaga meesha ku haya. Yaraanta fitamiin C waxay keeni kartaa cirid dhiig baxa, barar, iyo cudurka ciridka (gingivitis).
• Fitamiin D: Waxa uu jidhka ka caawiyaa nuugista Kaalshiyamka si hufan, taas oo muhiim u ah lafaha iyo ilkaha xooggan. Fitamiin D oo ku filan wuxuu yareeyaa halista suuska ilkaha iyo cudurrada ciridka.
• Calcium (Kaalshiyam): Waa dhismaha aasaasiga u ah ilkaha iyo lafaha. Calcium la'aantu waxay daciifin kartaa ilkaha, taasoo u horseedi karta godad (cavities) iyo luminta ilkaha.
• Fitamiin A: Waxa uu caawiyaa samaynta candhuufta (saliva) oo caafimaad qabta, taas oo afka ka maydha bakteeriyada iyo qaybaha cuntada, ka hortagana samaysanka huurada (plaque). Waxa kale oo uu ilaaliyaa xuubabka afka ku jira.
• Fitamiin K: Waxa uu door muhiim ah ka ciyaaraa caafimaadka lafaha iyo ilkaha isagoo ka caawiya jirka inuu si fiican u isticmaalo calcium, sidoo kale wuxuu ilaaliyaa dhaldhalaalka iliga (enamel). 

Ilaha Cuntooyink

Waxaad ka heli kartaa fiitamiinadan cuntooyin kala duwan: 

• Fitamiin C: Liin macaan (oranges), kiishmiish (strawberries), brokoli, yaanyo, iyo khudaarta caleenta cagaaran.
• Fitamiin D: Qoraxda (sources dabiici ah), kalluunka dufanka leh (salmon, mackerel), ukunta jaalaheeda, iyo caanaha lagu daray fiitamiinkan.
• Calcium: Alaabta caanaha (caano, farmaajo, caano fadhi), khudaarta caleenta cagaaran (spinach, kale), iyo lawska (almonds).
• Fitamiin A: Karootada, baradhada macaan, bocorka, ukunta jaalaheeda, iyo kalluunka dufanka leh.
• Fitamiin K: Khudaarta caleenta cagaaran (spinach, kale), brokoli, iyo ukunta. Nadaafadda afka oo wanaagsan (cadayasho joogto ah iyo floss), iyo booqashada dhakhtarka ilkaha ayaa sidoo kale lagama maarmaan u ah ilaalinta caafimaadka ciridka iyo ilkaha. 

@caafimaadka