CALAAMADAHA KHATARTA AH UURKA LALA XIDHIIDHIYO.

-

 





Uurku waa xaalad ay haweeneydu ku siddo ilmo (uurjiif) gudaha ilmo-galeenka muddo qiyaastii ah 40 toddobaad (9 bilood) laga bilaabo maalinta ugu horreysa ee caadadii ugu dambeysay.

Haweeneyda uurka leh waa inay si degdeg ah ula xiriirtaa xarun caafimaad haddii ay aragto mid ka mid ah calaamadahan:

🚨 Dhiig-bax siilka ka yimaada

  • Dhiig-bax yar ama badan labaduba waa khatar.

🚨 Madax-xanuun daran oo joogto ah

  • Gaar ahaan haddii uu la socdo aragti daciif ah ama wareer.

🚨 Aragga oo dhibaato ku timaado

  • Arag laba-laab ah, indho madoobaad, ama iftiin dhalaalaya oo la arko.

🚨 Barar daran

  • Gacmaha, wajiga, ama lugaha oo si lama filaan ah u barara.

🚨 Xanuun daran oo caloosha ah

  • Xanuun joogto ah ama aad u daran.

🚨 Qandho sare

  • Qandho la socota gariir ama jirro kale.

🚨 Dhaqdhaqaaqa uurjiifka oo yaraada ama joogsada

  • Haddii ilmuhu si ka yar caadiga ah u dhaqaaqo.

🚨 Biyaha uurka oo soo daata

  • Dheecaan badan oo siilka ka yimaada ka hor waqtiga dhalmada.

🚨 Neefsashada oo ku adkaata

  • Neef-qabatin ama laab xanuun.

🚨 Suuxdin ama miyir-beel

  • Ama wareer daran.

🚨 Matag joogto ah

  • Haddii hooyadu cunto ama cabitaan hayn kari waydo.

Maxaa la sameeyaa?

  • Isla markiiba tag xarunta caafimaadka ee kuugu dhow.
  • Ha sugin in calaamaduhu iskood u ba'aan.
  • Raac booqashooyinka daryeelka uurka (ANC) si joogto ah.

4

Calaamadahan waxay ka hortagi karaan dhibaatooyin halis gelin kara hooyada iyo ilmaha haddii si degdeg ah loo ogaado loona daweeyo.



Maxaa la gudboon hooyada uurka leh.


Hooyada uurka leh waxaa muhiim ah inay raacdo talooyinkan si ay u ilaaliso caafimaadkeeda iyo kan uurjiifka:

1. Ka qaybgal daryeelka uurka (ANC)

  • Booqo xarunta caafimaadka si joogto ah.
  • Raac talooyinka dhakhtarka ama umulisada.

2. Cun cunto nafaqo leh

  • Khudaar iyo miro kala duwan.
  • Cuntooyinka borotiinka leh sida hilibka, kalluunka, ukunta, iyo digirta.
  • Cab biyo ku filan maalin kasta.

3. Qaado fiitamiinnada laguu qoray

  • Birta (Iron).
  • Folic Acid.
  • Fiitamiinnada kale ee ay kugula taliyaan shaqaalaha caafimaadku.

4. Naso si ku filan

  • Hurdo ku filan habeenkii.
  • Ka fogow shaqooyinka aadka u culus.

5. Ilaali nadaafadda

  • Gacmaha si joogto ah u dhaq.
  • Cun cunto nadiif ah oo si wanaagsan loo kariyey.

6. Ka fogow waxyaabaha waxyeellada leh

  • Sigaar-cabista iyo qiiqeeda.
  • Khamriga iyo mukhaadaraadka.
  • Daawo aan dhakhtar kuu qorin.

7. Samee jimicsi fudud

  • Socodka iyo jimicsiyada fudud ee uurleyda waa faa'iido haddii dhakhtarku kuu oggolaado.

8. Ogoow calaamadaha khatarta ah

  • Dhiig-bax.
  • Madax-xanuun daran.
  • Barar wajiga ama gacmaha.
  • Dhaqdhaqaaqa uurjiifka oo yaraada.
  • Qandho ama xanuun daran oo caloosha ah.

Haddii mid ka mid ah calaamadahan soo baxo, si degdeg ah u tag xarun caafimaad.

Uurka caafimaadka leh wuxuu ka bilaabmaa cunto wanaagsan, daryeel joogto ah, iyo ka warqabka calaamadaha khatarta ah. ❤️👶🏽🤱🏽



Goobaha caafimaad ee hooyada uurka leh ay aadi karto.


Hooyada uurka leh waxay adeegyo caafimaad ka heli kartaa goobahan:

1. Xarunta Daryeelka Hooyada iyo Dhallaanka (MCH)

  • Baaritaannada uurka.
  • Talooyin ku saabsan nafaqada iyo caafimaadka uurka.
  • Tallaallada iyo fiitamiinnada muhiimka ah.

2. Rugaha Caafimaadka (Health Centers)

  • Dabagalka uurka (ANC).
  • Daaweynta xanuunnada fudud ee la xiriira uurka.
  • U gudbinta isbitaalka haddii loo baahdo.

3. Isbitaallada

  • Daryeelka uurarka halista ah.
  • Adeegyada dhalmada.
  • Qalliinka dhalmada (Cesarean Section) haddii loo baahdo.

4. Rugaha Umulisooyinka

  • Kormeerka uurka.
  • Talo-bixinta caafimaadka hooyada.
  • Diyaargarowga dhalmada.

5. Qaybaha Gurmadka Degdegga ah

Hooyadu waa inay si degdeg ah u tagtaa haddii ay leedahay:

  • Dhiig-bax.
  • Xanuun daran oo caloosha ah.
  • Suuxdin ama miyir-beel.
  • Dhaqdhaqaaqa uurjiifka oo yaraada.
  • Neefsashada oo ku adkaata.

Muhiimad

Waxaa lagu talinayaa in hooyada uurka leh ay bilowdo booqashooyinka uurka (ANC) marka ay ogaato uurka, kadibna si joogto ah u sii waddo ilaa dhalmada.

Goobahan caafimaad waxay ka caawiyaan hooyada iyo ilmaha inay helaan daryeel ammaan ah inta lagu jiro uurka iyo xilliga dhalmada. 🤱🏥👶


@Caafimaadka


Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

CALAAMADAHA KHATARTA AH EE FAALIIGA.

-
Image
 Faaliggu waa xanuun khatar ku ah badqabka caafimaad ee maskaxda. Faaliggu waxa uu dhacaa marka maskaxdu ay dhiiggu uu ka xidhmo  80%   oo ah in ay xinjir ay xidho , 13%  uu xidid furmo oo maskaxdu wada dhiig ay noqoto. Faaliggy waa xanuun jiitama,saameyn aad u balaadhanna qofka kaga taga sida  in xubnayaasha muhiim ka ah ay shaqada gabaan ,in qofku  uu noqdo qof dhul jiif ah oo ay kusoo degdegaan dhamaan xanuunada khatarta ah sida xinjir xidha wadnaha iyo sanbabada. Todobaad ka hor  inta aanu qofku uu faalig ku dhufan calaamadahan ayuu yeeshaa:-  -  Awood la'aan xubnayaasha ah   -  Kabyuuyo dhinac ah.  - Aragtida qofka oo haydh haydh saarmo. - Qofka oo ay ku adkato in uu socdo. - Diidid iyo qofka isku dheeli tirmi waaya. Calaamadaha qofka marka faaliigu u ku dhaco lagu arko waxa ka mid ah :- - Hadalka qofka oo la fahmi waayo. - Dhinac oo  shaqada gaba lug iy gacan . - Gariir aan kale joogsi lahayn. - Gacan iyo l...
Read more

MAXAA DHAAWICI KARA CAAFIMAADKA KELYAHA.

-
Image
Heerka shaqo ee kelyaha (renal function) waxaa saameyn kara dhowr qodob.  1. Cudurada Kelyaha Chronic Kidney Disease (CKD): Xaalad joogto ah oo sababi karta hoos u dhac ku yimaada shaqada kelyaha. Acute Kidney Injury (AKI): Dhaawac degdeg ah oo kelyaha keena hoos u dhac ku yimaada shaqada. 2. Diabetes Diabetes Mellitus: Heerarka sare ee sonkorta dhiigga waxay dhaawici karaan unugyada kelyaha, sababi kara CKD. 3. Cadaadiska Dhiigga Hypertension: Cadaadiska dhiigga oo sarreeya wuxuu keeni karaa dhaawac kelyaha ah. 4. Cuntada Dhaawacyo Cuntada: Cuntooyinka hodanka ku ah sodium ama protein sare waxay saameyn karaan shaqada kelyaha. 5. Dawooyinka Dawooyinka Nephrotoxic: Dawooyinka sida non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs), antibiotics, iyo qaar ka mid ah daawooyinka chemotherapy waxay dhaawici karaan kelyaha. 6. Cudurada Kale Cudurada Autoimmune: Cudurada sida lupus erythematosus systemic (SLE) iyo vasculitis waxay saameyn karaan shaqada kelyaha....
Read more

CARUURTA IYO IRON-TA DHIIGA OO KU YARAATA.

-
Image
Iron ta dhiiga oo yaraataa waxa ay ilmaha ku keentaa samayn,koritaanka oo hoos udhaca,waxa ay ilmaha ku keentaa dhiig la'aan. Iron waa nafaqo taas oo uu ilmuhu uu ubaahan yahay si uu :     - Ukoro.    - Maskax-ahaan horumaro garaadkiisu. Maxay muhiim ugu tahay ilmaha IRON-TU? Iron tu waxa ay ka caawisaa oxygen in ay kadhaqaaqdo sanbabada una gaadho jidhka inta kale. Muruqyada iron waxa ay ka caawisaa in oxygen-ta in ay isticmaalaan sidoo kale ay kaydsadaan , si muruqyadu ay u koraan uweynaadaan. Ilmaha aan IRON ku filan helin waa mid muruqyo aan awood lahayn leh,taas waxa ay ku hogaaminaysaa dhiig la'aan. Xaddi intee oo iron ah ayuu ilmuhu uu u baahan yahay? Ilmuhu waxa uu dhashaa iyada oo iron tu ku kaydsan tahay jidhkiisa.cuntada iyo fiitamiinada uu helayo waxa ay unoqonaysaa shiidaal si uu degdeg ugu koro sidoo kale heerarka da' ahan jidh ahaan u kale gudbo. Age group Recommended amount of iron a day 7 - 12 months 11 mg 1 - 3 years 7 mg 4 - 8 years 10 mg 9 - 13 ye...
Read more